चीनसोबतची पुढची लढाई वेगळ्या ‘लाइन ऑफ कोड’वर असू शकते भारत बातम्या

अरुणाचल प्रदेशावरील पुढील युद्ध डोंगरावर नाही तर मदरबोर्डवर लढले गेले तर? भिंतीवर चिन्हे आहेत. नुकत्याच पार पडलेल्या इंडिया AI समिटमध्ये, लेफ्टनंट जनरल दिनेश सिंग राणा, कमांडर-इन-चीफ, स्ट्रॅटेजिक फोर्सेस कमांड, भारताने AI चा वापर करून प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर (LAC) चिनी घुसखोरीचा अंदाज लावला होता.

हा एक महत्त्वाचा विकास आहे. गस्ती मार्गांवर, रिजलाइन्स, उपग्रह प्रतिमांमध्ये अशी गावे रात्रभर दिसत आहेत जिथे पूर्वी अस्तित्वात नव्हते. सेंटर फॉर स्ट्रॅटेजिक अँड इंटरनॅशनल स्टडीज (CSIS) ने आहे यापैकी शंभरहून अधिक नवीन चिनी वसाहतींचे दस्तऐवजीकरण केले LAC च्या बाजूने. या अतिक्रमणाचे वर्णन “सलामी स्लाइसिंग” असे केले जाते. दुसऱ्या शब्दांत, युद्ध भडकवण्यासाठी पावले खूपच किरकोळ आहेत. तरीही, एकत्रितपणे ते स्थिती बदलते. तेच दिसायला थांबले होते.

गैर-लष्करी अदृश्य युद्धे सिलिकॉन आणि स्पेक्ट्रमवर चालतात. अजय चौधरी, एचसीएलचे सह-संस्थापक आणि सध्या भारताच्या नॅशनल क्वांटम मिशनचे अँकरिंग करत असलेला माणूस, शब्द न सांगता म्हणाला: “चीन विश्वासार्ह नाही.” ही केवळ भू-राजकीय भूमिका नाही; हे एक व्यावसायिक वास्तव आहे.

आपले म्हणणे मांडण्यासाठी चौधरी यांनी सध्याच्या धोक्याची रचना करण्यासाठी ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या भूताला आमंत्रण दिले. आज हे कसे दिसते हे समजून घेण्यासाठी, ‘चॉप’ बघून सुरुवात करा. चीनी व्यवसायात, ‘चॉप’ हा एक भौतिक मुद्रांक आहे ज्याला पूर्ण कायदेशीर अधिकार आहे. यूके-आधारित चिप जायंट एआरएमने 2022 मध्ये त्याच्या चिनी सीईओला काढून टाकण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा ते कसे सुरू केले गेले याची एक मोठी कथा आहे. त्याने फक्त मुद्रांक ठेवला, मालमत्ता जप्त केली आणि प्रभावीपणे कंपनीचे अपहरण केले.

त्यात भारतासाठी धडा आहे. 100% तंत्रज्ञान हस्तांतरणास आवाहन न करणाऱ्या कोणत्याही संयुक्त उपक्रमामध्ये, CHOP चा वापर केला जाऊ शकतो. म्हणून, चौधरी यांनी असे म्हटले आहे की जर आम्ही चीनी हार्डवेअरला त्या सीमावर्ती गावांमध्ये एम्बेड केलेल्या 5G टॉवर्स आणि सेन्सरला उर्जा देण्यास परवानगी दिली तर, “आम्ही जमीन धरू शकतो, परंतु ते ‘ऑन’ बटण धरतात.”

भारताची प्रतिक्रिया आतापर्यंत वचनबद्ध आहे ₹देशांतर्गत क्षमता निर्माण करण्यासाठी भारत सेमीकंडक्टर मिशनमध्ये 76,000 कोटी रु. आणि प्रेस नोट 3परदेशी गुंतवणुकीवरील मार्गदर्शक तत्त्वांच्या संचाने स्पष्ट केले आहे की शेजारील देशांना आता गुंतवणुकीसाठी केस-दर-केस क्लिअरन्स आवश्यक आहे.

हे सर्व का महत्त्वाचे आहे? कारण आमच्या डिजिटल गोपनीयतेवर घड्याळ टिकत आहे. आज, आमचे सैन्य आणि बँक डेटा एनक्रिप्शनद्वारे संरक्षित आहे. आजच्या सर्वात शक्तिशाली सुपरकॉम्प्युटरला निवडण्यासाठी हजारो वर्षे लागतील असे जटिल गणितीय लॉक म्हणून याचा विचार करा. पण ‘क्वांटम’ कॉम्प्युटिंगचे नवे युग येत आहे. ही यंत्रे सामान्य संगणकांप्रमाणे काम करत नाहीत; ते सबॲटॉमिक फिजिक्सच्या नियमांवर कार्य करतात, ज्यामुळे त्यांना ते गणिती कोडे काही सेकंदात सोडवता येतात.

अनेकांना वाटते की हा ‘क्यू-डे’ किमान एक दशक दूर आहे, चौधरी चेतावणी देतात की तो फक्त दोन ते पाच वर्षांचा आहे. यामुळे शिकारी बुद्धिमत्ता धोरणाला जन्म मिळाला आहे: ‘आता कापणी करा, नंतर डिक्रिप्ट करा’. एक विरोधक आज आमचा कूटबद्ध डेटा जसे की ईमेल, सैन्याच्या हालचालीचे आदेश, बँक रेकॉर्ड्स ‘कापणी’ करतो. आणि ते फक्त मोठ्या डेटा वेअरहाऊसमध्ये संग्रहित करते. ते शक्तिशाली क्वांटम संगणक येण्याची वाट पाहत आहेत. ज्या क्षणी ते घडते, गेल्या पाच वर्षांत पाठवलेले प्रत्येक रहस्य एक खुले पुस्तक बनते. ते आजची बडबड ऐकत नाहीत; ते भविष्यासाठी एक लायब्ररी तयार करत आहेत.

यामुळे नॅशनल क्वांटम मिशन (NQM) एक वैज्ञानिक लक्झरी कमी आणि बचावात्मक सर्व्हायव्हल किट बनवते. याला तोंड देण्यासाठी भारताची वाटचाल सुरू आहे ‘क्वांटम की वितरण’ (QKD). कळा पाठवण्यासाठी ते प्रकाशाचे कण वापरतात. भौतिकशास्त्राच्या नियमांमुळे, ज्या क्षणी कोणीतरी या कणांचे निरीक्षण करण्याचा किंवा रोखण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा त्यांची स्थिती बदलते. हे प्रेषकाला त्वरित सतर्क करते आणि की निरुपयोगी करते.

पण आपल्याला माहित आहे की भारताला अजून बराच पल्ला गाठायचा आहे. चीन येथे 15 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक करत असताना, भारताने आठ वर्षांत केवळ 670 दशलक्ष डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे. देशाच्या बँक, इलेक्ट्रिकल ग्रिड्स आणि संरक्षण संप्रेषणे यांसारख्या देशाच्या पाठीचा कणा असलेल्या पायाभूत सुविधांमध्ये संक्रमण होण्यास तीन वर्षे लागू शकतात. हाच तो काळ आहे ज्यात युद्धे हरली आहेत.

भारताने जे पाहिले आहे राजस्थान सेक्टरमध्ये 500 किमीचे चाचणी कार्य; ईस्टर्न कमांडला शत्रूने आधीच मॅप केलेल्या ‘लेगेसी नेटवर्क’वर कार्यरत राहू नये याची खात्री करणे हे आता काम आहे.

आम्हांला मूर्खपणा परवडत नाही. HT वर सातत्याने लिहिले आहे संकरित हेरगिरी आणि वर प्रश्न उपस्थित केले सीमेवर संशयास्पद क्रियाकलापांची उपस्थिती. जसजसे भारतीय सैन्य त्याच्या “नेटवर्किंग आणि डेटा सेंट्रीसिटीच्या वर्षात” पुढे जात आहे, तसतसे आपण हे लक्षात घेतले पाहिजे की सीमा केवळ त्यावर लक्ष ठेवणाऱ्या चिप्सइतकीच सुरक्षित आहे.

पर्वत संकोच माफ करू शकतात. नेटवर्क करत नाहीत.

जर पुढील वाढ सैन्याच्या स्तंभाच्या रूपात नाही, तर प्रणालीतील बिघाडांचा धबधबा म्हणून आली, तर अरुणाचल प्रदेशावरील वाद खूप वेगळा दिसेल. वास्तविक नियंत्रण रेषा असू शकते. कोडची ओळ कदाचित नसेल.